Kuasai Bahasa Prancis

Nomina dalam arti umum
Di sini karakter atau sifat dari benda dianggap berlaku untuk semua benda lain secara umum. Contoh :
Les enfants doivent obéir. –  Anak-anak harus patuh.
Le fer est utile.                  –  Besi bermanfaat.
Le vin n’est pas bon pour les jeunes gens. –  Anggur tidak baik untuk kaum muda.
L’eau est une boisson saine. –  Air adalah minuman menyehatkan.
L’acier est dur. --  Baja keras.

Melihat jam, hari dan bulan (pour voir l’heure, les jours et les mois)

a. Mengatakan jam
Untuk menanyakan jam dalam bahasa Prancis, Anda dapat bertanya kepada seseorang dengan mengatakan: Quelle heure est-il? [kèleur è til?] – Pukul berapa sekarang?
Terhadap pertanyaan seperti itu, Anda dapat menjawabnya dan mengatakan seperti:
1) il est deux heures [ilè dezeuR] – Sekarang pukul 2.

Umumnya untuk menyatakan jam, harus ditulis dalam bentuk jamak, kecuali untuk pukul 1 harus ditulis seperti ini: (une heure) [uuneur].

2) Untuk menunjukkan menit berikutnya, harus dipakai seluruh jam. Contoh :
Pukul setengah dua = jam 1 + ½ jam – il est une heure et demie [ilè uuneur ee dmi]. Demie dengan jenis betina, menyesuaikan dengan heure.

3) Untuk jam 1 lebih 15 menit (seperempat jam), disebut dalam bahasa Prancis: il est une heure et quart [ilè uuneur ee ka:R]. Uraian: une heure et quart – jam 1 + ¼ jam.
Namun jam 1 kurang seperempat (¼) disebut: une heure moins le quart atau douze heures quarante-cinq (minutes) – jam 12 lebih 45 menit. Perhatikan tidak ada artikel untuk quart.

4) Jam 1 sepuluh menit (1.10) – une heure dix (tanpa et).
Jam 1 kurang 10 menit – une heure moins dix.
5 menit sebelum ½ sepuluh – neuf heures vingt-cinq.
7 menit setelah ½ sepuluh – neuf heures trente-sept (minutes).

5) Jam (12 malam) – il est minuit. [ilè minuwi]
Jam (12 siang) – il est midi. [ilè midi]
Jam 12.30 (malam) – il est minuit et demi (tanpa e)
Jam 12.30 (siang) – il est midi et demi (tanpa e).

Pelajari pula :
Setengah jam – une demi-heure.
seperempat jam – un quart d’heure.
pagi (di waktu pagi) – le matin.
sore (di waktu sore) – l’après-midi.
malam/petang – la nuit/le soir
satu detik – une seconde
satu menit – une minute
une heure – satu jam
un jour – satu hari
une semaine – satu minggu
un mois – satu bulan
un an - satu tahun
Jam berapa mereka datang – À quelle heure arrivent-ils?
Pada jam 9 pagi/petang – à neuf heures du matin/de l’après-midi.

b. Nama hari dan bulan
Une semaine a sept jours (1 minggu ada 7 hari). Les voici (mereka yaitu):
lundi - Senin
mardi - Selasa
mercredi        - Rabu
jeudi - Kamis
vendredi         - Jumat
samedi - Sabtu
dimanche - Minggu.
Un mois a trente ou trente et un jours (1 bulan memiliki 30 atau 31 hari). Février a vingt-huit jours et quelquefois vingt-neuf (Februari ada 28 hari dan terkadang 29).
Une année a douze mois (1 tahun mempunyai 12 bulan). Les voici (mereka yaitu):
janvier - Januari
février - Februari
mars - Maret
avril         - April
mai         - Mei
juin         - Juni
juillet - Juli
août         - Agustus
septembre - September
octobre - Oktober
novembre - Nopember
décembre - Desember.

Remarque
 Hari dan bulan adalah jantan.
1 tahun ada 365 hari (=trois cent soixante-cing jours),  52 minggu (=cinquante-deux semaines). Tahun kabisat ada 366 hari (=une année bissextile a 366 jours).
 Nama hari dan bulan harus ditulis dengan huruf kecil.

Menyatakan arah mata angin (pour exprimer les coins du ciel)
Secara umum ada 4 arah mata angin (coins du ciel) yaitu le nord (utara), le sud (selatan), l’est (timur) et l’ouest (barat). Namun jika digunakan sebagai kata sifat (adjektiva), cara penulisan mata angin dilakukan seperti dibawah ini:

septentrional - sebelah utara
méridional - sebelah selatan
oriental - sebelah timur
occidental - sebelah barat

Nomina tanpa bentuk jamak (le nom sans pluriel)

1) Nomina menurut aturan bukan kata benda, namun pada hal tertentu diperlakukan sebagai nomina, umpama: Les quatre huit d’un jeu de cartes.
2) Pada nama huruf, angka (kecuali zéro), not-not musik:  vos quatre ressemblent à les sept – Les do ne sont pas bien marqués.
3) Nama diri dari orang, binatang dan benda sesuai aturan tidak berubah, yaitu harus:
(a) Menggunakan nama keluarga yang sama : les Goncourt, les deux Corneille.
(b) Satu orang, les sebagai tanda kemashuran : les Racine et les Molière ont illustré la France.
(c) Orang-orang dengan karakter yang sama: les Don Juan, les Don Quichotte.
(d) Beberapa hasil karya :  cinq Rembrandt, trois Stendhal.

Asal kejadian nomina (la formation du nom) 
Kata benda terbentuk dari nomina lain dengan menambah sebuah akhiran (sufiks) tertentu.

a) Dengan menambah – eur terhadap sebuah verba.
Misalnya:
tromper – menipu le trompeur – penipu
voler – mencuri le voleur – pencuri
acheter – membeli l’acheteur – pembeli
mentir – berdusta le menteur – pendusta
camper – berkemah le campeur – orang yang berkemah
causer – mengobrol le causeur – tukang berbicara
chasser – memburu le chasseur – pemburu
coiffer – memangkas le coiffeur – tukang pangkas (rambut)
contrôler – mengawasi le contrôleur – pengawas
danser – menari le danseur – penari
élever – mengembang biakkan l’éleveur – peternak
errer – berbuat salah l’erreur (une) – pembuat salah
flâner – berkeliaran le flâneur – orang yang berkeliaran
imprimer – mencetak l’imprimeur – tukang cetak
inspecter – memeriksa l’inspecteur – tukang periksa
inventer – menemukan l’inventeur – penemu
nager – berenang le nageur – perenang
pécher – berdosa le pécheur – orang yang berbuat dosa
pécher – memancing le pécheur – tukang pancing
porter – membawa le porteur – tukang bawa
rêver – bermimpi le rêveur – pemimpi
sculpter – memahat le sculpteur – pemahat patung
tailler – memotong le tailleur – pemotong
travailler – bekerja le travailleur – pekerja
vendre – menjual le vendeur – penjual
voyager – bepergian le voyageur – orang yang bepergian

b) Mengubah adjektiva menjadi nomina
 Untuk membuat nomina yang asalnya dari adjektiva yaitu dengan menambah suffiks – eur, seperti dilakukan pada verba-verba di atas. Contoh :
haut – tinggi la hauteur – ketinggian
large – lebar la largeur – kelebaran
profond – dalam la profondeur – kedalaman
blanc – putih la blanceur – keputihan
grand – besar la grandeur – kebesaran

Catatan:  semua kata benda jelmaan ini berjenis betina.
 Selain menambah – eur, maka untuk membuat kata benda dari adjektiva ini dapat pula dengan cara menambah suffiks – esse di belakang adjektiva tersebut.
tendre -  lembut la tendresse – kelembutan
riche – kaya la richesse – kekayaan
sage – bijaksana la sagesse – kebijaksanaan
jeune – remaja, muda la jeunesse – keremajaan
vite – cepat la vitesse – kecepatan

c) Mengubah suatu nomina menjadi nomina lain

 Untuk membuat sebuah nomina menjadi sebuah nomina lain yang saling terkait yaitu dengan menambah suffiks – ier. Contoh:
la pomme – buah apel le pommier – pohon apel
la prune – buah persik le prunier – pohon persik
la cuisine – dapur le cuisinier – tukang masak
le sucre – gula le succrier – tempat gula
la cendre – asap le cendrier – asbak

 Untuk membuat nomina yang sama tetapi dalam ukuran kecil yaitu dengan menambah suffiks – et, - ot. Contoh:
le livre – buku le livret – buku kecil
la rose – bunga mawar la rosette – mawar kecil
Pierre – Piet Pierrot – Piet kecil

Jamak kata benda (le pluriel du nom)

Seperti dikemukakan bahwa untuk membuat jamak kata dalam bahasa Prancis hanya dengan menambah huruf s di belakang kata benda tunggal tersebut.

Misalnya : l’école (sekolah) - les écoles, l’ami (kawan laki-laki) –les amis, femmes, le passeport (paspor) – les passeports, le portefeuille (dompet, tas surat) – les portefeuilles, le bonbon (permen) – les bonbons.  Kecuali pada nomina tertentu, jamaknya tidak cukup hanya membubuhkan huruf s tapi juga digunakan aturan-aturan lain yang berbeda tentunya. 

Vocabulaire – kosakata
le chat [sya] – kucing.      un coq [kok]– ayam jantan.
un chien [syiẽ]– anjing.      un elephant [elepã] – gajah.
une chèvre [syèvr] – kambing. un lapin [lapẽ]– kelinci.
un serpent [serpã] – ular. un cochon [kosyõ] – babi.
une souris [suRi:] – tikus.
une poule [pul]– ayam betina.

Remarque:
Nomina berikut hanya dalam jamak, tetapi pada kata Indonesia tunggal :
les vacances -  liburan
les confitures -  bubur buah (jam)
les ténèbres -  kegelapan
les devoirs -  pekerjaan rumah (PR)
les fiançailles -  pertunangan
les ciseaux -  gunting
les lunettes -  kaca mata
les mathématiques -  ilmu pasti

Bentuk jamak (pluriel) yang tidak beraturan
1) Pada nomina tertentu :
        monsieur (tuan) -  messieurs (tuan-tuan)
        mademoiselle (nona) -   mesdemoiselles (nona-nona)
        madame (nyonya) -   mesdames (nyonya-nyonya)

2) s, z, x
Nomina dalam tunggalnya berakhiran s, z atau x, maka jamaknya tidak terjadi perubahan apa pun.  Contoh:
       le bois (kayu) –   les bois (kayu-kayu)
       le nez (hidung) –  les nez (hidung-hidung)
       le tournevis (obeng) – les tounevis (obeng-obeng)
       la voix (suara) – les voix (suara-suara)

3) eu, au
Setiap nomina akhiran eu, -au dalam tunggalnya, jamaknya mendapat tambahan huruf x (terkecuali: le pneu (ban) →les pneus (ban-ban). Begitu pula pada adjektiva bleu (biru), jamaknya:  bleus – (biru-biru). Pada kata: le marteau (palu) jamaknya: les marteaux; le tuyau (tabung) – les tuyaux; le feu (api) – les feux; le neveu (kemanakan laki-laki) – les neveux; le jeu (permainan) – les jeux;  le tableau (lukisan) – les tableux.

4) ou
Setiap nomina akhiran – ou mendapat huruf s. Contoh : le sou (uang logam 5 sen) – les sous; le trou (lubang) – les trous, tetapi pada nomina berikut terjadi sedikit penyimpangan le bijou (permata) – les bijoux;  le caillou (kerikil) – les cailloux; le chou (kubis, kekasih) – les choux dan le genou (lutut) – les genoux.

5) al, ail
Setiap kata benda dengan akhiran - al atau –ail, berubah dengan aux dalam jamak. (Pengecualian : le bal – les bals; le festival – les festivals).
le cheval (kuda) – les chevaux; le général (jenderal) – les généraux; le vitrail (kerangka gereja) – les vitraux.

6) Kata benda dengan jamak berbeda ( oeil, - il, ciel)
Nomina un oeil (mata), jamaknya des yeux; le travail (pekerjaan) jamaknya les travaux; un ciel (langit, awan) jamaknya des cieux.

7) Nama diri tidak berubah (deux, les)
Les deux Pierre dans notre classe (2 Pierre dalam kelas kami);
J’ai vu les Périn (=la famille Périn, keluarga Périn).

8) Jamak nomina majemuk.
Nomina majemuk terbagi kedalam  4 jenis, bentuk jamaknya yaitu:

a. Verba dan nomina (le verbe et le substantif) :
un brise-lames (pemecah ombak) – des brise-lames
un compte-gouttes (pembilang tetes) – des compte-gouttes
une perce-neige (nama tumbuhan) – des perce-neige
un soutien-gorge (beha) – des soutien-gorge
un gratte-ciel (pencakar langit) – des gratte-ciel
un bouche-trou (pengganti sementara) – des bouche-trous
un serre-frein (pengerem) – des serre-freins.

b. 2 nomina atau satu nomina dengan adjektiva (deux substantifs ou un substantif avec l’adjectif) :
un timbre-poste (perangko) - des timbres-poste
un chou-fleur (kol kembang) – des choux-fleurs
un grand-père (kakek) – des grands-pères
une grand-mère (nenek) – des grand-mères.
un chef-lieu (kantor pusat departemen) – des chefs-lieux
un librairie-éditeur (penjual buku-penerbit) – des librairies-éditeurs
un wagon-lit (gerbong tidur) – des wagons-lits
un procès-verbal (proses verbal) – des procès-verbaux.

c. 2 nomina dan preposisi (deux substantifs et la préposition):
un chef-d’oeuvre (maha karya) – des chefs-d’oeuvre
un arc en ciel (pelangi) – des arcs en ciel
un ver à soie (ulat sutera) – des vers à soie
un ticket d’appel (nomor urut di halte) – des tickets d’appel
une année-lumière (tahun cerah) – des années-lumière.

d. un pied-à-terre (tempat tinggal sementara) – des pied-à-terre
un tête-à-tête (percakapan pribadi) – des tête-à-tête.

9) Kata-kata berasal dari bahasa asing
Untuk membuat jamak beberapa kata benda yang berasal dari kata asing (di luar Prancis), cukup menambah sebuah huruf s di belakang nomina asing dimaksud. Umpama: agendas, albums, alibis, alinéas, biftecks, dahlias, facsimilés, lords, meetings, museums, pianos, spécimens, speakers, visas, zéros. Tetapi ada yang harus tetap seperti aslinya, seperti: extra, veto, des ex-veto, des post-scriptum, des pick-up.  Untuk kata-kata maximum dan minimum, dalam kebaktian rohani, jamaknya sederhana yaitu hanya dengan menambah sebuah s. Tetapi untuk istilah ilmiah, jamaknya menjadi: maxima dan minima.

10) Kata tertentu berbeda makna antara tunggal dan jamaknya.
une arme (senjata) – les armes (lambang)
la défense (larangan) – les défenses (celah gigi)
l’échec (kalah) – les échecs (permainan catur)
la lettre (surat) – les lettres (kesusasteraan)
la menotte (tangan anak) – les menottes (borgol)
la vacance (lowongan) – les vacances (liburan).

Kata benda (le nom)

Nomina yakni kata-kata yang mengacu kepada sesuatu benda (konkret atau abstrak). Ini berarti kata benda tidak lain dari benda yang diacunya sehingga kata benda dapat berfungsi sebagai pelaku, objek, atau pelengkap dalam kalimat tertentu. Dalam hal ini sebenarnya yang harus Anda perhatikan adalah aturan-aturan  dalam bentuk jamak. Bentuk jamak dalam bahasa Prancis, hampir sama dengan bahasa Inggris yaitu secara umum hanya membubuhkan huruf s dibelakang bentuk tunggal dari kata benda tersebut. Namun ini pun tentu ada pengecualiannya.

Apa itu (qu’est-ce que c’est?)

Apabila Anda ingin tahu nama sesuatu benda dalam bahasa Prancis, Anda dapat menunjuk benda tersebut sambil mengatakan Qu’est-ce que c’est? [kèskesè]– Barang (benda) apakah itu? Jika orang bertanya kepada kita atau kita bertanya kepada seseorang dengan kalimat bertanya seperti itu, maka jawaban kita atau seseorang: C’est une maison, une pomme, une auto, etc. - Itu (adalah) sebuah rumah, sebuah apel, sebuah mobil, dan lain sebagainya.

Sebaliknya bila orang ingin menyatakan atau menunjukkan sesuatu kepada orang lain dapat menggunakan kata Voici atau Voilà. Voici berasal dari singkatan kata vois ici (di sini ada, lihat sini) dan voilà berasal dari vois là (di sana ada, lihat sana). Umpama: Voici une auto (Ini sebuah mobil); voilà une pomme (Itu sebuah apel); atau voici un livre (di sini sebuah buku) dan lain sebagainya.

Pembentukan nomina betina (féminin)
Dalam bahasa Prancis untuk membuat kata benda jantan menjadi betina umumnya cukup dengan menambah huruf e dibelakang kata benda jantan. Misalnya :
un ami (kawan laki-laki) – une amie (kawan perempuan)
un ennemi (musuh laki-laki) – une ennemie (musuh perempuan)
le marchand (pedagang laki-laki) – la marchande (pedagang perempuan)
un français (laki-laki Prancis) – une française (perempuan Prancis)
Paul (nama laki-laki) – Paule (nama perempuan)
Andre (nama laki-laki) – Andrée (nama perempuan)

Kecuali :
Henri (nama laki-laki) – Henriette (nama perempuan)
Adolphe (nama laki-laki) – Adolphine (nama perempuan)
Jean (nama laki-laki) – Jeanne (nama perempuan).

Attention!
1) Nomina tunggal jantan berakhiran e, bentuk betinanya sama seperti jantan. Umpama: un aide (pembantu lelaki) – une aide (pembantu perempuan), un élève (murid lelaki) – une élève (murid perempuan), un malade (pasien lelaki), une malade (pasien perempuan).

2) Nomina tunggal jantan berakhiran f, menjadi –ve dalam betina: un veuf (duda) – une veuve (janda).

3) Tunggal jantan akhiran er, menjadi – ère: le premier – la première (pertama), le berger (gembala lelaki) – la bergère (gembala perempuan).

4) Jantan tunggal akhiran – x, menjadi – se dalam betina: un paresseux (pemalas lelaki) – une paresseuse (pemalas perempuan), un époux (suami) – une épouse (isteri).

5) Tunggal jantan akhiran – an, - en, - on, betinanya menjadi  – anne, - enne, - onne:
un paysan – une paysanne (petani perempuan, orang desa)
un lycéen  – une lycéenne (siswi sekolah di Prancis)
le baron – la baronne (baron).

6) Kata-kata akhiran – eur seperti: le vendeur – la vendeuse (perempuan pedagang), le danseur  – la danseuse (perempuan penari), le trompeur  – la trompeuse (perempuan penipu). Namun pada kata lain menjadi – rice: le directeur – la directrice (direktris), le conducteur – la conductrice (kondektris), l’inspecteur – l’inspectrice (inspektris).

7) Beberapa nomina memiliki bentuk betina yang berbeda dengan jantan :
le mari (suami) - la femme (isteri)
le neveu (kemanakan lelaki) - la nièce (kemanakan perempuan)
le roi (raja)             - la reine (ratu)
l’empereur (kaisar)         - l’impératrice (maharani).

8) Dengan suffiks – esse, dapat dibuat bentuk betina dari jantan:
le prince – pangeran, raja la princesse – ratu, puteri raja
le duc – bangsawan         la duchesse – bangsawan (isteri)
le tigre – harimau la tigresse – harimau (betina)
le maître – guru, majikan, la maîtresse – guru, majikan (f)
l’âne – keledai l’ânesse – keledai betina

9) Beberapa nomina bertindak sebagai jantan atau betina, namun maknanya beda :
le livre – buku la livre – pond (1/2 kg.)
le poële – kompor la poële – penggorengan
le tour – putaran, darmawisata la tour – menara
la page – halaman le page – pengikut setia
le vase – jambangan la vase – lumpur
le somme – tidur sebentar la somme – jumlah (uang)
le poste – pesawat, pos la poste – kantor pos
la manche – lengan pakaian le manche – tangkai